25
LODOLA.FRA
24
LODOLA.FRA
Gillo Dorfles
Z. Neptune arrin në Poseidonia
Z. Neptune - mishërimi I ndritur i perëndisë
greke Poseidon - hyjni kujdestar i Paetum - u
rishfaq këto ditë në një nga kullat që ngrihen
në të dyja anët e mureve të lashta ciklopike,
dhe solli me vete një mori te tërë te figurave
shumëngjyrëshe dhe të ndritshme vallëzimi
dhe te gjalla qarkore te diteve te sotme. Dhe
në kete mënyrë që MMMAC mirëpret këtë vit
stafin e Marco Lodola, një artist – pikerisht ne
nje epoke tmerresisht te zymte si kjo e jona
- ka qenë në gjendje te ofroje nje arti, ku del
ne pah një atmosferë qe te ofron kënaqësi të
gjallë. “Kenaqesia”, që do të thotë: larmi të
ngjyrave, saktësinë ne lineamente, vitalitetin
e imazheve qe merren nga dallga harmonike
e vallezimit, te lojes, te takimit te dashurisë ...
dhe ekspozohen ne ritualet e tyre, më shumë
hedoniste se te shfrenuar.
Elementi qe me pas e ka bërë, dhe e bën atë
edhe më të pakundërshtueshëm dhe suazive
persa I perket figures se Lodolës, është takimi
me dritën. Me mënyrat e saj, qe nga njëra anë,
e bën atë edhe më abstrakte dhe simbolike ne
kompozimet e tij; por, nga ana tjetër, I ofron
ketyre figuave ate perfeksionin qe fshin cdo
detaj te tepert, cdo të veçantë, çdo aspekt
“piktorë cistike”, dhe sjell në jetë figurat, apo
edhe siluetat e mëdha shumëngjyrëshe dhe
të ndritshme, ne menyre te menjëhershme
qe asnje “ dorëzim I vertete” nuk mund të
marrë. Kjo nuk do te thote, natyrisht, kthimin
në një brumë pikture me bazë, me dritë - hije,
ose anasjelltas tek ai abstraksion i cili kishte
eliminuar nga bota e artit pamor një nga
komponentët e tij thelbësor: një “narrative”
dhe Lodola, në fakt, arrin te menaxhoje kete
ceshtje të gjatë te artit figurativ duke rifituar
mjetet e vjetra të te shprehurit - e vjetër
“mesatare” të
furçës dhe penelit, balta dhe guri modulohet
apo gdhendet – lene vend tek ata që mund
ti perkufizojme “media e re”: mjetet e reja
të komunikimit sot bazohen tek drita, tek
ngjyra,tek lëvizja, nën vezullim e pezazhit
te nates metropolitane. Dhe kjo është një
nga konstantet që së pari Lodola ka qenë në
PEGASO 2008
Pecikllas dhe led
cm 300 x 150 x 30
PEGASO 2008
Plexiglass e led
cm 300 x 150 x 30
gjendje të identifikoje, qe nga eksperimentet
e para (në dukje Futuriste te një Depero ose
e nje pop-arti amerikan të caktua ), që do
te thote: qe aktualisht shumë nga përvojat
estetike me të cilat ne jemi në kontakt të
përditshëm, nuk jam aq shumë nga pikturat
e muzeve apo monumentet e shesheve të
qytetit, sac jane stimujt e pafund - shpesh
anastezik, shpesh Kitsch -, te mbushur me
ngarkesa te padiskutueshme shprehëse,
qe na serviren nga televizioni, nga spotet
publicitare, nga reklamat e ndritshme, nga
tabelat e bareve dhe nga arredimi urban. Ky
interpretim i qytetërimit bashkëkohor, për
më tepër, u zhvillua qe nga fillimet e punëve
të Lodolës në pamjen më themelore, por
më vonë u bënë më shumë një “ikonizim i
apasionimit” : çifte vallëzimi, figurat sapo
te permendura, ghirlande, pazamentet e
formave femëror apo fëminore ...krijonin
boten e tyre, në një kohë dekorative (hijeshinë
e ngjyrave tonal, përsëritjeve grafike) dhe të
angazhuar nga ana shoqërore. Nga ky mikro-
univers lodolian ne, kemi sot, në ekspozitë
në MMMAC, disa nga më signifiative prova
të fundit: nga vizatimet e “letrës së varfer me
ngjyrë”, me figura kërcimtaresh, çifte, një
sirenë, te një “triçikël “ te shijshme te shekullit
të nëntëmbëdhjetë, një zotëri te mbushur
me nje kapele e frak ...tek më mbresëlënëse
plastike te medha muri, të thjeshtë dhe të
ndritshme (ende vallëzim çiftesh, por edhe të
motoçiklistëve, “puthje” magmatike të verdhë
dhe vjollcë), deri tek figura madhështore të
Mr.Nettuno, ku skeleti prej neoni t’u bëjë
dritë të formësojë vetë plotësinë e saj tre-
dimensionale dhe magjike. Ajo që megjithatë,
nuk mund të mos beje përshtypje, duke
pasur parasysh tipin e miratuar nga artisti
për një ekspozitë të aklimatizoj në një
garë arkitekturale dhe arkeologjike si ajo e
Paestum, ai do të kishte qenë në “takimin”
mes artit të tij dhe vete mjedisit. E pra, është
ky aspekti që duket befasues: puna e Lodolës
nuk është aspak stonues sic ka supozuar
dikush, në fakt, për shkak se ajo kontribon ne
gjallërimin e hapësirave te lashta solemne, pa
I “ndotur”, dhe duke ndenjur I shkëputur: bija
e një moshe të ndryshme qe nuk do të jetë në
ngjashmeri me të parat. Ndërsa shumë piktura
të fundit piktureske- edhe nga interpretues
me te medhenj - “do te stononin”, nese do
te vendoseshim në krahasim me ambjentet
arkaike, por “përfshirjen” e rrezikshme, keto
te Lodola-s mbeten ndjeshëm te diferencuara
nga mjedisi dhe për këtë arsye nuk e “ndotin”,
por përdoren si “mbështetje”. Ka pasur
disa diskutime rreth tij shumë për “fundin
e figurave” ose rreth domosdoshmërisë
së abstraksionit. Sot, fytyra e përhapjes së
eksperimenteve ku instalimet e objekteve
jo te kombinuara ose ndërtime komplekse
te shfrenuar nga ana konceptuale, si ato te
ekspozuara - në shndritjen e tyre të gëzuar,
në indiferenza e tyre sovrane për kanonet e
bukurisë apo Ktsch – na ofrojmë një shembull
simptomatike si një baze ironie, argetuese,
ipersiflge, mund të jenë të dobishme për të
lejuar një verifikim të shprehuri autonome,
dhe - pse jo -paralajmërues.
Gillo Dorfles
Mr Nettuno sbarca a Poseidonia
Mr Nettuno – la luminescente incarnazione del
dio greco Poseidon – nume tutelare di Paetum –
è riapparso in questi giorni in una delle Torri che
si ergono ai lati delle antiche mura ciclopiche, e
ha portato con sé tutta una schiera variopinta e
luminosa di figure danzanti e di vivaci girotondi
dei nostri giorni.
E’ così che il MMMAC accoglie quest’anno la
personale di Marco Lodola, un artista che –
proprio in un’epoca di lugubre raccapriccio
come la nostra – ha saputo offrirci un’arte
dove emerge anzitutto un’atmosfera di vivace
piacevolezza.
“Piacevolezza”, che vuol dire: varietà dei colori,
precisione del tratto, vitalità delle immagini
che si lasciano trascinare dall’onda armoniosa
del ballo, del gioco, dell’incontro amoroso… e
che si esibiscono nei loro rituali, più edonistici
che orgiastici.
L’elemento, poi, cha ha reso, e rende ancora
più perentorie e suasive le figure di Lodola,
è l’incontro con la luce. Con la sua modalità
che, da un lato, rende ancora più astratte
e emblematiche le sue composizioni; ma
che, dall’altro, offre a queste figurazioni
quell’assolutezza che cancella ogni particolare
superfluo, ogni sfaccettatura “pittori cistica”,
e fa vivere le figurine, o anche le grandi
silhouettes colorate e luminose, con una
immediatezza che nessuna “resa veristica”
potrebbe ottenere.
Il che non significa, ovviamente, il ritorno a
una pittorica a base di impasti, di chiaroscuri,
o viceversa a quell’astrattismo che aveva
eliminato dal mondo dell’arte visiva una delle
sue essenziali componenti: la “narratività”,
e Lodola, infatti, riesce a proseguire la lunga
vicenda dell’arte figurativa rifiutando i vecchi
mezzi espressivi – gli antichi “media” della
tela e del pennello, della creta e della pietra
plasmata o scolpita – facendo ricorso invece
a quelli che si possono definire i “new media”:
i nuovi mezzi della comunicazione odierna
basata sulla luce, sul colore, sul movimento,
sullo scintillio del night-scape metropolitano.
Ed è questa una delle prime costanti che
Lodola ha saputo individuare, sin dai giovanili
esperimenti (solo apparentemente accostabili
al futurismo d’un Depero o a certa pop-art
americana) ossia: che attualmente buona
parte delle esperienze estetiche con cui
veniamo a contatto giornaliero, non sono
tanto i dipinti dei musei o i monumenti delle
piazze cittadine, quanto gli infiniti stimoli –
spesso anestetici, spesso Kitsch -, ,a tuttavia
carichi di una indiscutibile carica espressiva,
che si ci vengono forniti dalla TV, dagli spot,
dalle pubblicità luminose, dalle insegne dei bar
e dall’arredo urbano.
Questa
interpretazione
della
civiltà
contemporanea, del resto, avveniva già a
partire dai primi lavori di Lodola in apparenza
più elementari ma che in un secondo
tempo venivano acquistando sempre più la
perentorietà di un “iconismo feticizzato”: le
coppie danzanti, le figurine appena accennate,
le ghirlande, i grovigli di sagome donnesche
o infantili… costruivano un loro mondo, a un
tempo decorativo (la gradevolezza dei colori
timbrici, delle iterazioni grafiche) e socialmente
